سال اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملی و مدیریت جهادی

نفقه اقارب (خویشان)

پیشتر در خصوص نفقه زن مطالبی بعرض رسید حال می خواهیم در خصوص نفقه اقارب که یکی از آثار نسب به شمار می آید بحث کنیم، اقارب جمع اقرب و به معنی خویشان است و لذا به معنی کلمه اقرباء نیز بکار رفته است، اقارب به معنی خویشان نسبی، سببی و رضاعی است ولی منظور در این اینجا خویشان نسبی است زیرا بین خویشان سببی و رضاعی تکلیف به نفقه وجود ندارد ، حال خویشانی که ملزم به انفاق یکدیگر هستند چه اشخاصی می باشند، در ماده ۱۱۹۶ قانون مدنی آمده است در روابط بین اقارب فقط اقارب نسبی در خط عمودی اعم از صعودی یا نزولی ملزم به انفاق یکدیگرند، منظور خویشانی هستند که بعضی از بعضی دیگر بدنیا آمده اند اعم از اینکه واسطه ایی در قرابت آنها وجود داشته باشد (مانند جد ونوه) یا قرابت بدون واسطه باشد مانند (پدر و فرزند).
نفقه اولاد: نفقه اولاد ابتدا بر عهده پدر است و چنانچه پدر توانایی پرداخت نفقه فرزند را نداشته باشد و یا اینکه پدر فوت نماید در صورت وجود پدربزرگ بر عهده اوست بدین معنی که اگر فردی هم پدر و هم پدربزرگ در آن واحد داشته باشد و پدرش بلحاظ عدم توانایی مالی نتواند نفقه وی را پرداخت نماید پدر بزرگ ایشان در صورت داشتن تمکن مالی ملزم به پرداخت نفقه این شخص است (نوه) و چنانچه فرد پدر یا پدربزرگ و یا اجداد پدری نداشته باشد و یا داشته باشد لیکن تمکن مالی در جهت پرداخت نفقه نداشته باشند، نفقه بر عهده مادر است و هرگاه مادر هم قادر به انفاق نباشد نفقه بر عهده اجداد و جدات مادری و جدات پدری واجب النفقه است نکته قابل توجه آنست که منظور از اولاد، تنها فرد صغیر نیست بلکه ممکن است اولاد کبیر هم باشد لیکن بنا به جهاتی خود قادر به تامین هزینه زندگیش نباشد مثلا شخص معلول یا محجور است و یا اینکه فاقد شغل و در آمد است.
نفقه پدر و مادر و اجداد: طبق ماده ۱۲۰۰ ذقانون مدنی نفقه ابوین با رعایت الاقرب فالاقرب به عهده اولاد و اولاد اولاد است، بنابراین همانطور که فوقا بعرض رسید چون نفقه فرزند ابتدا بر عهده پدر و بعد بر عهده پدر بزرگ و بعد بر عهده سایر اشخاص دیگر قرار دارد لذا نفقه پدر و مادر فقیر در درجه اول بر عهده اولاد است و اگر پدر و مادر فقط یک فرزند داشته باشند نفقه بر عهده ایشان است و اگر چند فرزند باشند فرزندان بطور مساوی ملزم به پرداخت نفقه پدر ومادر هستند وفرقی نمی کند که فرزندان پسر باشند یا دختر و اگر پدر ومادر فرزند نداشته باشند لیکن نوه داشته باشند نفقه ایشان بر عهده نوه می باشد.
تعدد افراد واجب النفقه: هرگاه شخصی چند نفر افراد واجب النفقه داشته باشد مثلا شخصی دارای زن و فرزند و پدر و مادر است، اگر این شخص تمکن مالی داشته باشد باید نفقه همه افراد ذکر شده را پرداخت نماید حال اگر این شخص توانایی کافی را نداشته باشد باید به چه نحوه عمل نماید، در این فرض شخص ابتدا باید نفقه زنش را بدهدو اگر چیزی ماند به فرزند بدهد و در آخر نیز به پدر و مادر.
ضمانت اجرای نفقه اقارب، اولا نفقه اقارب ناظر به آینده است نه گذشته یعنی اینکه اقارب فقط نسبت به آینده می توانند از شخص متمکن مطالبه نفقه نمایند، ثانیا: کسی مستحق نفقه است که فقیر باشد یعنی مال کافی برای گذراندن زندگی و رفع احتیاجات او باشد نداشته باشد و نتواند به وسیله اشتغال به شغلی وسایل معشیت خود را نیز فراهم سازد. ثالثا: کسی ملزم به انفاق است که متمکن باشد یعنی بتواند نفقه بدهد بدون اینکه از این جهت در وضع معشیت خود دچار مضیقه گردد. رابعا: نفقه اقارب یک تکلیف متقابل است یعنی خویشان که ملزم به انفاق یکدیگرند در صورت فقر یکی و تمکن دیگری این تکلیف را متقابلا دارا هستند، اما این نکته قابل ذکر است که زوجه در اثرتمکن مالی هیچ تکلیفی به پرداخت نفقه زوج ندارد.
لذا با توجه به شرایط ذکر شده ضمانت اجرای مدنی نفقه اقارب این است که مستحق نفقه می تواند برای نفقه آینده به دادگاه حقوقی مراجعه و از طریق دادخواست حقوقی مطالبه نفقه نماید و از نظر کیفری نیز، شخص مستحق نفقه می تواند به استناد ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده علیه شخص متمکن که ملزم به نفقه است شکایت کیفری مطرح نماید.

ارسال شده در: خانواده

ارسال یک پاسخ: (۰) →